P chasapis στις 10:32, 28 Μαΐου 2013

2013-05-28T10:32:46Z

Νέα σελίδα

[[Image:Υπαίθρια καλλλιέργεια μαρουλιού.jpg|thumb|px100|Υπαίθρια καλλλιέργεια μαρουλιού]]
{{{top_heading|==}}}Γενικά στοιχεία{{{top_heading|==}}}
Το [[Καλλιέργεια μαρουλιού|καλλιεργούμενο]] [[Μαρούλι φυτό|μαρούλι]] (Lactuca sativa L.) θεωρείται ότι κατά πάσα πιθανότητα προήλθε είτε από το άγριο μαρούλι (Lactuca serriola L. ή L.scariola L.), το οποίο συναντάται ως ζιζάνιο στην Κρήτη και σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, είτε από διασταυρώσεις με τα άγρια είδη L. saligna L. και L. virosa L. Υπάρχουν πάνω από 100 είδη στο γένος Lactuca. Το μαρούλι τύπου Cos πιστεύεται ότι έχει διαδοθεί από την Ελλάδα (το όνομα του προέρχεται από την νήσο Κω της Δωδεκανήσου). Επίσης χώροι προέλευσης του μαρουλιού θεωρούνται οι περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, Μικράς Ασίας, Καυκάσου, Περσίας και Τουρκιστάν. Στην Ελλάδα, αυτοφύονται 9 είδη του γένους Lactuca. Απεικονίσεις του μαρουλιού τύπου Cos έχουν βρεθεί σε επιτύμβιες πλάκες στην Αίγυπτο από το 4500 π.Χ. και είναι γνωστό ότι το μαρούλι χρησιμοποιείται πάρα πολύ στη διατροφή του ανθρώπου πάνω από 2000 χρόνια. Όμως, πριν από τη χρήση του ως τροφή του ανθρώπου χρησιμοποήθηκε για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες ως παυσίπονο. Ο χυμός του ήμερου μαρουλιού L. sativa είναι φαρμακευτικός, λαμβάνεται από τομές που γίνονται στον ανθοφόρο βλαστό του φυτού. Φαρμακευτικό είναι επίσης και το ‘‘θριδάκινον ύδωρ,’’ το οποίο λαμβάνεται μετά από [[Παραλαβή αιθέριων ελαίων με απόσταξη|απόσταξη]] των [[Βοτανικά χαρακτηριστικά μαρουλιού|φύλλων]] του μαρουλιού.<ref name="Βιολογική καλλιέργεια μαρουλιού"/>

{{{top_heading|==}}}Βοτανικά χαρακτηριστικά{{{top_heading|==}}}
Το [[Καλλιέργεια μαρουλιού|καλλιεργούµενο]] [[Μαρούλι φυτό|µαρούλι]] είναι φυτό ποώδες και µονοετές µε ρίζα πασσαλώδη, η οποία κατά τη [[Μεταφύτευση μαρουλιού|µεταφύτευση]] καταστρέφεται για να αναπτυχθεί αργότερα ένα επιπόλαιο θυσσανώδες ριζικό σύστηµα. Τα φύλλα σχηµατίζονται από ένα βραχύ στέλεχος και είναι πλατιά, µε επιφάνεια λεία ή κυµατοειδή, χρώµατος πράσινου ή πρασινοκίτρινου και σε µερικές ποικιλίες µε απόχρωση κόκκινη, ενώ το µέγεθος και το σχήµα ποικίλει ανάλογα την ποικιλία. Τα φύλλα είναι πολύ κοντά το ένα στο άλλο κατά τρόπο που να σχηµατίζουν κατά την ανάπτυξη του φυτού σφαιροειδή ή προµήκη.Κατά την εποχή της αναπαραγωγής το στέλεχος του φυτού επιµηκύνεται φτάνοντας συνήθως το ύψος των 0,8-1,2 m και σχηµατίζει διακλαδώσεις, οι οποίες καταλήγουν σε ταξιανθίες µε 15-25 ερµαφρόδιτα άνθη η καθεµιά. Τα άνθη είναι µικρά, κίτρινου χρώµατος µε στεφάνη από 5 ενωµένα πέταλα και 5 στήµονες που σχηµατίζουν σωλήνα γύρω από το στύλο. Ο τελευταίος είναι εφοδιασµένο µε λεπτές τρίχες και φέρει δίλοβο στίγµα, το οποίο είναι επιδεκτικό επικονίασης µόνο για µερικές ώρες το πρωί. Η αυτογονιµοποίηση είναι ο κυριότερος τρόπος γονιµοποίησης των ανθέων ενώ σπάνια συµβαίνει να σταυρογονιµοποιηθούν µερικά άνθη. Ο σπόρος είναι µικρός, επιµήκης, ενώ το χρώµα διαφοροποιείται ανάλογα την [[Ποικιλίες μαρουλιού|ποικιλία]] και εφοδιασµένος µε πάππο (φούντα) από λεπτές και λευκές τρίχες.<ref name="Υδροπονική καλλιέργεια µαρουλιού"/>

{{{top_heading|==}}}Κλιματικές συνθήκες{{{top_heading|==}}}
Το [[Μαρούλι φυτό|µαρούλι]], ως φυτό ψυχρής εποχής, ευδοκιµεί καλύτερα στη χώρα µας κατά την περίοδο του φθινόπωρου µέχρι την άνοιξη ενώ όπως προαναφέρθηκε είναι φυτό µεγάλης ηµέρας. Γενικώς τα µαρούλια και ιδιαιτέρως τα κεφαλωτά απαιτούν χαµηλές θερµοκρασίες κυρίως κατά τη περίοδο σχηµατισµού της κεφαλής. Ειδάλλως, αν σχηµατιστεί η κεφαλή, αυτή θα είναι µάλλον χαλαρή και η γεύση των [[Βοτανικά χαρακτηριστικά μαρουλιού|φύλλων]] υπόπικρη. ∆ροσερή θερµοκρασία, δηλαδή 12-15oC, βοηθά στην άριστη ανάπτυξη των φυτών. Τα µαρούλια παθαίνουν ζηµιά κάτω από -5oC, ενώ υψηλές θερµοκρασίες δηλαδή 21-26oC την εποχή σχηµατισµού της κεφαλής προκαλούν επιµήκυνση του στελέχους και πίκρυνση των φύλλων. Η άριστη θερµοκρασία είναι 15-18oC και όχι µεγαλύτερη από 24oC. Οι σπόροι φυτρώνουν άριστα σε θερµοκρασία [[Εδαφικές συνθήκες μαρουλιού|εδάφους]] 5-25oC.<ref name="Υδροπονική καλλιέργεια µαρουλιού"/>

{{{top_heading|==}}}Εδαφικές συνθήκες{{{top_heading|==}}}
Ως προς το έδαφος το [[Μαρούλι φυτό|µαρούλι]] είναι λιγότερο απαιτητικό. Αναπτύσσεται και αποδίδει ικανοποιητικά σε διάφορους [[Τύποι εδαφών|τύπους εδαφών]], οπωσδήποτε όµως ευδοκιµεί καλύτερα σε γόνιµα, [[Πηλώδη εδάφη|µέσης σύστασης]] εδάφη. Ιδιαιτέρως απαιτητικό σε εδαφική υγρασία είναι το κεφαλωτό µαρούλι, η υπερβολική όµως υγρασία του εδάφους µπορεί να προκαλέσει [[Ασθένειες μαρουλιού|ασθένειες]] και ιδίως τη σκληρωτινίαση. Εδάφη συνεκτικά και [[Αργιλώδη εδάφη|βαριά]], τα οποία συγκρατούν [[Κλιματικές συνθήκες μαρουλιού|υγρασία]], είναι περισσότερο κατάλληλα για [[Καλλιέργεια μαρουλιού|καλλιέργεια]] στις θερµότερες εποχές, ενώ τα ελαφρύτερα εδάφη θα εξυπηρετούσαν καλύτερα χειµερινές καλλιέργειες. Ως προς την οξύτητα των εδαφών, καταλληλότερα εδάφη είναι τα ουδέτερα ή τα ελαφρώς όξινα (pH 6-7). Περισσότερο όξινα εδάφη δεν είναι ευνοϊκά για το µαρούλι και πρέπει να διορθώνονται µε ενσωµάτωση της αναγκαίας ποσότητας [[Ασβέστιο|ασβεστίου]]. Επίσης πρέπει να αποφεύγονται και τα πολύ αλκαλικά εδάφη, στα οποία τα φυτά µπορούν να παρουσιάσουν χλώρωση.<ref name="Υδροπονική καλλιέργεια µαρουλιού"/>

{{{top_heading|==}}}Πολλαπλασιασμός{{{top_heading|==}}}
Η σπορά γίνεται συνήθως σε δίσκους σποράς με υπόστρωμα τύρφη και σε βάθος 0,5-1cm. Τα νεαρά φυτάρια μεταφυτεύονται σε δίσκους με ατομικές θέσεις ανάπτυξης μετά την εμφάνιση των κοτυληδονόφυλλων και στη συνέχεια [[Μεταφύτευση μαρουλιού|φυτεύονται]] στο [[Εδαφικές συνθήκες μαρουλιού|έδαφος]] όταν αποκτήσουν 4-6 πραγματικά [[Βοτανικά χαρακτηριστικά μαρουλιού|φύλλα]], περίπου 4-6 εβδομάδες μετά τη σπορά.

Μία άλλη τεχνική που ακολουθείται είναι η σπορά κανονικού σπόρου με το χέρι ή η αυτόματη σπορά καλυμμένου (pelleted) σπόρου σε κύβους εδάφους. Η σπορά γίνεται συνήθως από τον Αύγουστο μέχρι και τον Φεβρουάριο αλλά με τη χρήση κατάλληλων [[Ποικιλίες μαρουλιού|ποικιλιών]] η [[Καλλιέργεια μαρουλιού|καλλιέργεια]] μπορεί να επεκταθεί και στους καλοκαιρινούς μήνες. Ο σπόρος του μαρουλιού παρουσιάζει αδυναμία να βλαστήσει όταν ο χρόνος μεταξύ συγκομιδής και σποράς είναι μικρότερη από 6 μήνες (λήθαργος φρεσκοσυγκομισμένου σπόρου) και όταν η [[Κλιματικές συνθήκες μαρουλιού|θερμοκρασία]] είναι υψηλότερη από τους 27oC (θερμολήθαργος). Στην πρώτη περίπτωση η διακοπή του λήθαργου γίνεται με τοποθέτηση του σπόρου σε βρεγμένο χαρτί ή ύφασμα που βρίσκεται σε ψυγείο (2-5oC) για 48 ώρες. Όταν πρόκειται να γίνει σπορά σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών εκτός από τα μέτρα που λαμβάνονται για τη μείωση της θερμοκρασίας (επιλογή δροσερού χώρου, ψύξη του υποστρώματος, σκίαση του σπορείου, σπορά το απόγευμα) ικανοποιητικά αποτελέσματα επιτυγχάνονται και με την τοποθέτηση βρεγμένου σπόρου σε ψυγείο με θερμοκρασία 4-5oC για 3-5 ημέρες πριν από τη σπορά.<ref name="Λαχανοκομία - Μαρούλι"/>

{{{top_heading|==}}}Ποικιλίες{{{top_heading|==}}}
Στην παγκόσμια αγορά κυκλοφορούν εκατοντάδες ποικιλίες μαρουλιού, προϊόντα διασταυρώσεων και γενετικής επιλογής, αποτέλεσμα μιας προσπάθειας από τους γενετιστές και τους σποροπαραγωγικούς οίκους να αναπτύξουν τις εμπορικές τους δραστηριότητες σε όλα τα μήκη και πλάτη της μεσογείου. Υπάρχουν επομένως ποικιλίες μέσα στους διάφορους τύπους μαρουλιού, κατάλληλες για τις διάφορες εποχές σε μια συγκεκριμένη περιοχή, κατάλληλες για διάφορες εδαφοκλιματικές συνθήκες και με ανθεκτικότητα στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει η καλλιέργεια στην περιοχή. Στην συνέχεια θα γίνει αναφορά στις κυριότερες ποικιλίες κατά τύπο, που καλλιεργούνται σήμερα στην Ελλάδα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι προτιμάται ο τύπος "Ρωμάνα" και μια πολύ σύντομη αναφορά στις ποικιλίες που καλλιεργούνται στις πιο σημαντικές χώρες παραγωγής μαρουλιού. Στον παρακάτω σύνδεσμο αναγράφονται οι σημαντικότερες ποικιλίες του μαρουλιού:

[[Ποικιλίες μαρουλιού]]<ref name="Τεχνική της καλλιέργειας των κηπευτικών"/>

{{{top_heading|==}}}Ασθένειες{{{top_heading|==}}}
Το μαρούλι προσβάλλεται από πολλές μυκητολογικές κυρίως ασθένειες αλλά και ιολογικές όπως τον περονόσπορο, το ωΐδιο, τη σκληροτίνια, το μωσαϊκό κ.ά. Αναλυτικά οι ασθένειες του μαρουλιού καθώς και οι τρόποι καταπολέμησής τους αναλύονται στον παρακάτω σύνδεσμο:

[[Ασθένειες μαρουλιού]]<ref name="Τεχνική της καλλιέργειας των κηπευτικών"/>,<ref name="Βιολογική καλλιέργεια μαρουλιού"/>

{{{top_heading|==}}}Εχθροί{{{top_heading|==}}}
τα κυριότερα έντοµα που προκαλούν προβλήµατα στην καλλιέργεια είναι οι αφίδες, ο αλευρώδης, οι θρίπες, τα σαλιγκάρια και τα έντομα εδάφους (κρεμμυδοφάγος, μύγα καραφατμέ, σιδηροσκώληκας). Αναλυτικά όλοι οι εχθροί και οι τρόποι καταπολέμησής τους αναφέρονται λεπτομερώς στον σύνδεσμο που ακολουθεί:

[[Εχθροί μαρουλιού]]<ref name="Τεχνική της καλλιέργειας των κηπευτικών"/>,<ref name="Βιολογική καλλιέργεια μαρουλιού"/>

==Πληροφοριακά στοιχεία==

{{Πληροφοριακά στοιχεία φυτού}}

==Ευδοκιμεί στις περιοχές==

{{Γεωγραφικά πληροφοριακά στοιχεία}}

==Σχετικές σελίδες==

* [[Καλλιέργεια μαρουλιού]]

* [[Μαρούλι προϊόν]]

* [[Γενικά στοιχεία μαρουλιού]]

* [[Βοτανικά χαρακτηριστικά μαρουλιού]]

* [[Κλιματικές συνθήκες μαρουλιού]]

* [[Εδαφικές συνθήκες μαρουλιού]]

* [[Πολλαπλασιασμός μαρουλιού]]

* [[Ποικιλίες μαρουλιού]]

* [[Ασθένειες μαρουλιού]]

* [[Εχθροί μαρουλιού]]

==Βιβλιογραφία==
<references>
<ref name="Τεχνική της καλλιέργειας των κηπευτικών"> Η τεχνική της καλλιέργειας των κηπευτικών στα θερμοκήπια, του Χρήστου Ολύμπιου, Καθηγητή Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα 2001.</ref>
<ref name="Βιολογική καλλιέργεια μαρουλιού"> Βιολογική καλλιέργεια μαρουλιού στην Κρήτη, της φοιτήτριας Μαρίνας Ζούμη, Ηράκλειο 2009.</ref>
<ref name="Λαχανοκομία - Μαρούλι"> [{{#show:Ιστοσελίδα Agroportal Γ.Π.Α/Λαχανοκομία - Μαρούλι| ?has link}} Λαχανοκομία - Μαρούλι].</ref>
<ref name="Υδροπονική καλλιέργεια µαρουλιού"> Αξιολόγηση υποστρωµάτων µε µίγµατα ανόργανων υλικών και πριονίδι σε υδροπονική καλλιέργεια µαρουλιού, της φοιτήτριας Μαρίας - Ειρήνης Χριστουλάκη, Ηράκλειο 2010.</ref>
</references>

[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Βοιωτίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Λασιθίου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ηρακλείου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ρεθύμνης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Χανίων| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Λακωνίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Μεσσηνίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Αρκαδίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Αργολίδας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Αχαΐας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ηλείας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Αιτωλοακαρνανίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Αττικής| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ευβοίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ευρυτανίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Φθιώτιδος| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Φωκίδος| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κορινθίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ζακύνθου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κέρκυρας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κεφαλληνίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Λευκάδος| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Άρτης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Θεσπρωτίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ιωαννίνων| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Πρεβέζης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Καρδίτσης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Τρικάλων| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Μαγνησίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Γρεβενών| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Λαρίσης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Δράμας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ημαθίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Θεσσαλονίκης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Καβάλας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Καστοριάς| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κιλκίς| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κοζάνης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Πέλλης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Πιερίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Σερρών| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Φλωρίνης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Χαλκιδικής| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Αγίου Όρους| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Έβρου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ξάνθης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ροδόπης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Δωδεκανήσου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κυκλάδων| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Λέσβου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Σάμου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Χίου| ]]

[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Βοιωτίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Λασιθίου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ηρακλείου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ρεθύμνης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Χανίων| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Λακωνίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Μεσσηνίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Αρκαδίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Αργολίδας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Αχαΐας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ηλείας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Αιτωλοακαρνανίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Αττικής| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ευβοίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ευρυτανίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Φθιώτιδος| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Φωκίδος| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κορινθίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ζακύνθου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κέρκυρας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κεφαλληνίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Λευκάδος| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Άρτης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Θεσπρωτίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ιωαννίνων| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Πρεβέζης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Καρδίτσης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Τρικάλων| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Μαγνησίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Γρεβενών| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Λαρίσης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Δράμας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ημαθίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Θεσσαλονίκης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Καβάλας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Καστοριάς| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κιλκίς| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κοζάνης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Πέλλης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Πιερίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Σερρών| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Φλωρίνης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Χαλκιδικής| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Αγίου Όρους| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Έβρου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ξάνθης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ροδόπης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Δωδεκανήσου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κυκλάδων| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Λέσβου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Σάμου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Χίου| ]]

[[Category:Φυτό_Μ]]
[[Category:Κηπευτικά]]
[[παράγει::Μαρούλι προϊόν| ]]
[[πόσο αφορά σε γεωργό::30| ]]
[[πόσο αφορά σε γεωπόνο::30| ]]
[[κατάσταση δημοσίευσης::10| ]]

Μαρούλι φυτό - Ιστορικό εκδόσεων

A papageorgiou στις 13:24, 12 Αυγούστου 2013

P chasapis στις 10:32, 28 Μαΐου 2013

@@ Γραμμή 178: / Γραμμή 178: @@
 [[Category:Φυτό_Μ]]
-[[Category:Κηπευτικά]]
+[[Category:Συνθετώδες λαχανικό]]
 [[παράγει::Μαρούλι προϊόν| ]]
 [[πόσο αφορά σε γεωργό::30| ]]
 [[πόσο αφορά σε γεωπόνο::30| ]]
 [[κατάσταση δημοσίευσης::10| ]]