Λωτός - Ιστορικό εκδόσεων

P chasapis στις 10:33, 2 Σεπτεμβρίου 2016

2016-09-02T10:33:53Z

P chasapis στις 07:14, 15 Ιουλίου 2015

2015-07-15T07:14:53Z

A papageorgiou στις 11:51, 13 Σεπτεμβρίου 2013

2013-09-13T11:51:28Z

P chasapis στις 16:37, 16 Απριλίου 2013

2013-04-16T16:37:07Z

Νέα σελίδα

{{{top_heading|==}}}Γενικά στοιχεία{{{top_heading|==}}}
[[Image:Δέντρο λωτού.jpeg|thumb|200px|Δέντρο λωτού]]
Την σημερινή εποχή η [[Καλλιέργεια λωτού|καλλιέργεια]] του [[Λωτός|λωτού]] καταλαμβάνει θέση πρωταρχικής σημασίας στα κράτη της Άπω Ανατολής, που παραδοσιακά χρησιμοποιούν τον λωτό στην καθημερινή διατροφή τους. Η μετανάστευση πληθυσμών από τις χώρες αυτές υπήρξε και η βασικότερη αιτία της εξάπλωσης της καλλιέργειας αυτής σε συνάρτηση με την διείσδυση της στις τοπικές κουλτούρες. Στην Ευρώπη μέχρι το 2005 η παραγωγή λωτών κυμαινόταν περίπου στους 95.000 τόνους, που κάλυπταν τις ανάγκες της. Κυρίαρχη ευρωπαϊκή χώρα παραγωγής λωτών υπήρξε η Ιταλία με παραγωγή γύρω στους 51.000 τόνους ετησίως. Ποσότητα πέντε φορές χαμηλότερη από ότι την δεκαετία του 1950. Βάση νεώτερων στοιχείων την τελευταία τριετία η Ισπανία είναι η κυρίαρχη χώρα στην παραγωγή Λωτών στην Ευρώπη, με 70.000 τόνους ετησίως χάρις κυρίως στην επιλογή και χρήση της τοπικής καλλιέργειας Rojo Brillante (58.000 τόνους το 2008). Άξιο αναφοράς είναι επίσης ότι το 62% της παραγωγής σε λωτό η Ισπανία το εξάγει.

Βάση στοιχείων οι συστηματικές φυτείες λωτού στην Ελλάδα είναι 700-1000 στρέμματα ενώ παράλληλα καλλιεργούνται και αρκετά διάσπαρτα δέντρα σε φυτείες άλλων οπωροφόρων και σε αυλές και κήπους σπιτιών με μια μέση παραγωγή περίπου 2.000 τόνων/έτος. Το φυτό καλλιεργείται σε πολλές περιοχές της χώρας μας, ακόμα και στις βόρειες επειδή αντέχει σε θερμοκρασίες μέχρι και -18oC. Επιπλέον από κάποιους καλλιεργητές έχουν επιλεγεί κάποιες τοπικές ποικιλίες με κριτήρια την καλή ποιότητα τους, την παρουσία σπόρων και την εποχή [[Ωρίμανση καρπών λωτού|ωρίμανσης]] τους. Το μεγαλύτερο ποσοστό των [[Καρπός λωτού|καρπών λωτού]] καταναλώνεται από τους ίδιους τους παραγωγούς, αλλά ένα μικρό μερίδιο διατίθεται στην τοπική αγορά επιτυγχάνοντας υψηλές τιμές πώλησης (σ.σ. το Νοέμβριο του 2009 σε αγορά των Χανίων η τιμή κυμαινόταν από 1-1,5 €/kgr ανάλογα με την ποιότητα).<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>

{{{top_heading|==}}}Βοτανικά χαρακτηριστικά{{{top_heading|==}}}
[[Image:Άνθος λωτού.jpeg|thumb|200px|Άνθος λωτού]]
Είναι [[Λωτός|δέντρο]] συνήθως φυλλοβόλο, μέτριου έως μεγάλου μεγέθους (6-12m), με βλάστηση πλαγιόκλαδη. Τα φύλλα είναι κατ΄ εναλλαγή, μεγάλα, ελλειψοειδή και γυαλιστερά. Οι οφθαλμοί διακρίνονται σε ξυλοφόρους και μικτούς καρποφόρους, έχουν σχήμα ωοειδές, φέρονται επάκρια ή πλάγια των βλαστών και διακρίνονται μακροσκοπικά δύσκολα. Τα άνθη έχουν μήκος περίπου 1,9cm, σχήμα καμπανοειδές και χρώμα λευκοκίτρινο. Τα αρσενικά άνθη έχουν 16-24 στήμονες, ενώ τα θηλυκά 8 στημονοειδή. Κάθε άνθος αρσενικό ή θηλυκό φέρει συνήθως 4 σέπαλα και ισάριθμα πέταλα, σπάνια δε 3-7. Η ωοθήκη των θηλυκών ανθέων είναι πολύχωρη (4-12 χώρους) και φέρει 2-6 στύλους. Ο [[Καρπός λωτού|καρπός]] είναι ράγα, έχει μεγάλο μέγεθος και διάφορα σχήματα, ωοειδές, σφαιρικό κωνικό και επίμηκες. Ο φλοιός έχει χρώμα ωχρό-πορτοκαλί έως κόκκινο. Η σάρκα είναι πορτοκαλί έως κόκκινη και γευστική. Περιέχει από 0-8 σπόρους.<ref name="Ειδική δενδροκομία"/>

{{{top_heading|==}}}Τρόπος καρποφορίας{{{top_heading|==}}}
Οι ξυλοφόροι και οι μικτοί [[Βοτανικά χαρακτηριστικά λωτού|οφθαλμοί]] εκπτύσσονται την άνοιξη (Απρίλιο). Ο ξυλοφόρος οφθαλμός δίνει βλαστό με ξυλοφόρους ή μικτούς καρποφόρους οφθαλμούς στις μασχάλες των φύλλων και ο μικτός καρποφόρος βλάστηση με ξυλοφόρους ή μικτούς καρποφόρους και άνθη στις μασχάλες των φύλλων, που θα εξελιχθούν σε [[Καρπός λωτού|καρπούς]]. Ήτοι ο [[Λωτός|λωτός]] καρποφορεί από μικτούς καρποφόρους οφθαλμούς πλάγια σε τρέχουσα βλάστηση. Η διαφοροποίηση των οφθαλμών του λωτού γίνεται το καλοκαίρι και οι πρώτες καταβολές άνθεων διαπιστώνονται κατά τον Ιούλιο μήνα. Ο λωτός μπαίνει σε αξιόλογη καρποφορία από τον 3ο-4ο χρόνο της ηλικίας του. Η παραγωγική ζωή του υπολογίζεται περίπου σε 40-50 χρόνια. <ref name="Ειδική δενδροκομία"/>

{{{top_heading|==}}}Επικονίαση-Γονιμοποίηση{{{top_heading|==}}}
Η βιολογία του [[Λωτός|λωτού]] είναι σύνθετη μιας και εκτός του ότι μπορεί να εμφανίσει και τα τρία είδη [[Βοτανικά χαρακτηριστικά λωτού|ανθέων]] είναι πιθανοί και όλοι οι δυνατοί συνδυασμοί τους (μονόικα, δίοικα και πολύγαμο-δίοικα). Γενικά πάντως οι [[Καλλιέργεια λωτού|καλλιέργειες]] εμπορικού ενδιαφέροντος έχουν μόνο θηλυκά άνθη και συνήθως σχηματίζουν άσπερμους [[Καρπός λωτού|καρπούς]]. Η παραγωγή με μεθόδους παρθενοκαρπίας χαρακτηρίζει τις πιο ενδιαφέρουσες [[Ποικιλίες λωτού|ποικιλίες]] με συνέπεια την διαμόρφωση άσπερμων καρπών. Η επικονίαση βέβαια εγγυάται μια πιο κανονική ανάπτυξη του καρπού και ασκεί σημαντική επιρροή στις οργανοληπτικές ιδιότητες, ανάλογα με την ποικιλία. Εκτός του ότι μειώνει το ποσοστό πτώσης τόσο στα άνθη όσο και στους καρπούς, εξασφαλίζει μεγαλύτερη παραγωγή. Τα αποτελέσματα της επικονίασης μελετήθηκαν στην Ιαπωνία όπου δοκιμές σε φυτά λωτού την ημέρα της άνθησης και την επόμενη οδήγησαν σε υψηλά ποσοστά καρπόδεσης. Ο ρόλος των μελισσών και άλλων εντόμων επικονιαστών μελετήθηκε εκτενώς ώστε να εκτιμήσουμε το ποσοστό της συνεισφοράς τους στην παραγωγή ποικιλιών που φαίνεται να ευνοούνται από την επικονίαση. Από αυτές τις μελέτες προέκυψε πως το άνθος του λωτού είναι πολύ ελκυστικό για τις μέλισσες, ενώ είναι ανεπαρκώς επισκέψιμο από άλλα έντομα. Λίγες παραπάνω λεπτομέρειες για τη θεματική ενότητα της επικονίασης-γονιμοποίησης του λωτού στον παρακάτω σύνδεσμο.

[[Επικονίαση-Γονιμοποίηση λωτού]]<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>

{{{top_heading|==}}}Πολλαπλασιασμός{{{top_heading|==}}}
Οι [[Ποικιλίες λωτού|ποικιλίες]] του είδους [[Σπορόφυτο υποκείμενο λωτού Diospyros virginiata|Diospyros virginiata]] πολλαπλασιάζονται με ενοφθαλμισμό ή εγκεντρισμό σε σπορόφυτα του ίδιου είδους. Επίσης μπορεί εύκολα να πολλαπλασιαστεί και με μοσχεύματα ριζών. Η βλάστηση των σπόρων είναι μάλλον βραδεία γιατί οι σπόροι χαρακτηρίζονται από μικρή ικανότητα απορρόφησης [[Άρδευση λωτού|νερού]]. Συνιστάται στρωμάτωση των σπόρων σε [[Κλιματικές συνθήκες λωτού|θερμοκρασία]] περίπου 10oC για 60-90 ημέρες. Τα σπορόφυτα χαρακτηρίζονται απο θυσσανώδες ριζικό σύστημα και μεταφυτεύονται εύκολα.

Οι ποικιλίες του είδους [[Σπορόφυτο υποκείμενο λωτού Diospyros kaki |Diospyros kaki]] πολλαπλασιάζονται με εγκεντρισμό σε σπορόφυτα υποκείμενα. Συνιστάται ο αγγλικός εμβολιασμός νωρίς την άνοιξη, όταν το υποκείμενο και το εμβόλιο βρίσκονται σε λήθαργο. Η συνήθης μέθοδος βλάστησης των σπόρων των ειδών [[Σπορόφυτο υποκείμενο λωτού Diospyros lotus|Diospyros lotus]] και Diospyros kaki συνιστάται σε στρωμάτωση των σπόρων από το φθινόπωρο μέχρι νωρίς την άνοιξη. Αν οι σπόροι έχουν ξηραθεί, πρέπει να εμβαπτιστούν σε ζεστό νερό για 2 ημέρες πριν από τη στρωμάτωσή τους σε θερμοκρασία 10oC για 120 ημέρες. Οι σπόροι στρωματώνονται σε κιβώτια, με κάποιο υγροσκοπικό υλικό ή σπέρνονται στο σπορείο. Τα νεαρής ηλικίας σπορόφυτα χρειάζονται σκίαση. <ref name="Ειδική δενδροκομία"/>

{{{top_heading|==}}}Υποκείμενα{{{top_heading|==}}}
Ως υποκείμενα του λωτού χρησιμοποιούνται τα σπορόφυτα των ειδών Diospyros lotus, Diospyros kaki και Diospyros virginiata. Και τα τρία αυτά υποκείμενα αναλύονται στον παρακάτω σύνδεσμο:

[[Υποκείμενα λωτού]]<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>

{{{top_heading|==}}}Κλιματικές συνθήκες{{{top_heading|==}}}
Στην [[Καλλιέργεια λωτού|καλλιέργεια]] του [[Λωτός|λωτού]] οι κλιματικές συνθήκες που θα μπορούσαν να αποβούν ζημιογόνες είναι η εμφάνιση θερμοκρασιών μικρότερων των -15oC κατά την περίοδο του λήθαργου, μικρότερων από 0oC την καλοκαιρινή και εαρινή περίοδο σε βόρειες και ορεινές περιοχές, -3oC για μια ώρα πριν το άνοιγμα των [[Βοτανικά χαρακτηριστικά λωτού|οφθαλμών]], οι υπερβολικοί άνεμοι όπως και η πλήρης απουσία καλοκαιρινών βροχοπτώσεων (αν δεν αντισταθμίζονται με ανάλογα ποτίσματα). Λαμβάνοντας υπόψη μας το γεγονός ότι τα άνθη του φέρονται σε βλαστάρια που αναπτύσσονται την άνοιξη από μικτούς οφθαλμούς, όπως συμβαίνει και στο [[Αμπέλι|αμπέλι]], η ανθοφορία αρχίζει πολύ αργά, κάτι που επιτρέπει στο φυτό την αποφυγή των κινδύνων από τις καθυστερημένες ανοιξιάτικες πάχνες. Οι δυνατοί άνεμοι, ιδιαίτερα τα καλοκαιρινά μελτέμια, μπορεί να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές στα δέντρα όταν είναι φορτωμένα προκαλώντας σπασίματα του κορμού και των [[Κλάδεμα λωτού|κλαδιών]], σκίσιμο των φύλλων και ελαττώματα στους [[Καρπός λωτού|καρπούς]].<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>

{{{top_heading|==}}}Εδαφικές συνθήκες{{{top_heading|==}}}
Ο [[Λωτός|λωτός]] δείχνει μεγαλύτερη αντοχή στους διάφορους [[Τύποι εδαφών|τύπους εδαφών]], συμπεριλαμβανομένων και των σχετικά [[Αργιλώδη εδάφη|αργιλωδών]], σε σχέση με τα περισσότερα καλλιεργούμενα καρποφόρα. Παρά όλα αυτά, τα καλύτερα αποτελέσματα πετυχαίνονται [[Καλλιέργεια λωτού|καλλιεργώντας]] τον σε βαθιά εδάφη, γόνιμα, σταθερά εύφορα, [[Πηλώδη εδάφη|μέσης σύστασης]], ουδέτερου pH και καλά αποστραγγιζόμενα. Οι φυτείες λωτού σε πολύ αργιλώδη εδάφη μικρής διαπερατότητας και με κακή στράγγιση δεν αποδείχθηκαν προσοδοφόρες.

Σε ότι αφορά τον παράγοντα pH ο λωτός προσαρμόζεται το ίδιο καλά σε υπόξινα και υποαλκαλικά εδάφη(pH 6-8) αρκεί να μην είναι υπερβολικά συμπιεσμένα και άνυδρα. Αντέχει σε υψηλές περιεκτικότητες [[Ασβέστιο|ασβεστίου]]. Υπερβολικές συγκεντρώσεις μεγαλύτερες τις τάξεως των 100 ppm για το [[Νάτριο|νάτριο]], 1 ppm για το [[Βόριο|βόριο]] και 10 ppm για το [[Μαγγάνιο|μαγγάνιο]], καλό θα είναι να αποφεύγονται δεδομένων των αρνητικών τους συνεπειών στις καλλιέργειες λωτού.<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>

{{{top_heading|==}}}Ποικιλίες{{{top_heading|==}}}
Οι κυριότερες ποικιλίες του λωτού κατάγονται από την Ιαπωνία, Κορέα, Κίνα, Ισραήλ, ενώ στις χώρες της Μεσογείου κυρίαρχη θέση παίζει η ποικιλία Rojo brilliante που έχει καταγωγή από την Ισπανία. Αναλυτικές λεπτομέρεις για τη θεματική ενότητα των ποικιλιών του λωτού στον παρακάτω σύνδεσμο:

[[Ποικιλίες λωτού]]<ref name="Ειδική δενδροκομία"/>,<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>

{{{top_heading|==}}}Ασθένειες{{{top_heading|==}}}
Το βακτηριακό έλκος, οι σηψιρριζίες, ο καρκίνος, η αποφύλλωση και η κεφαλοσπορίωση είναι οι κυριότερες ασθένειες που προσβάλλουν τους κλάδους, τις ρίζες, τα φύλλα και τον κορμό των δέντρων. Στους καρπούς οι κυριότερες προσβολές είναι η γκρι μούχλα και το μελάνωμα. Αναλύονται εκτενέστερα στον παρακάτω σύνδεσμο:

[[Ασθένειες λωτού]]<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>

{{{top_heading|==}}}Εχθροί{{{top_heading|==}}}
Η μύγα της Μεσογείου ( Ceratitis capitata), ο ερυθρός ξυλοφάγος ή σαράκι (Cossus cossus), ο Τόρτρυξ (Clepsis semialbana), ο φλοιοφάγος (Synanthedon tipuliformis), τα ψευδοκοκκοειδή (Pseudococcus) είναι οι κυριότεροι εχθροί του λωτού και περιγράφονται στον σύνδεσμο που ακολουθεί:

[[Εχθροί λωτού]]<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>

==Πληροφοριακά στοιχεία==

{{Πληροφοριακά στοιχεία φυτού}}

==Ευδοκιμεί στις περιοχές==

{{Γεωγραφικά πληροφοριακά στοιχεία}}

==Σχετικές σελίδες==

*[[Καλλιέργεια λωτού]]

*[[Καρπός λωτού]]

*[[Γενικά στοιχεία λωτού]]

*[[Βοτανικά χαρακτηριστικά λωτού]]

*[[Τρόπος καρποφορίας λωτού]]

*[[Επικονίαση-Γονιμοποίηση λωτού]]

*[[Πολλαπλασιασμός λωτού]]

*[[Υποκείμενα λωτού]]

*[[Κλιματικές συνθήκες λωτού]]

*[[Εδαφικές συνθήκες λωτού]]

*[[Ποικιλίες λωτού]]

*[[Ασθένειες λωτού]]

*[[Εχθροί λωτού]]

==Βιβλιογραφία==
<references>
<ref name="Ειδική δενδροκομία"> Ειδική δενδροκομία Τόμος II "Ακρόδρυα-Πυρηνόκαρπα-Λοιπά καρποφόρα", Ποντίκη Κων/νου, Καθηγητή Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.</ref>
<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"> Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού, πτυχιακή εργασία, του φοιτητή Κυριακάκη Γεωργίου, Χανιά 2010. </ref>
</references>

[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Χανίων| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ρεθύμνης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ηρακλείου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Λασιθίου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κεφαλληνίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Λευκάδος| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κέρκυρας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ξάνθης| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κυκλάδων| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Μεσσηνίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Αττικής| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ευβοίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Αργολίδας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ηλείας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Κορινθίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Μεσσηνίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Μαγνησίας| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Ηρακλείου| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Χαλκιδικής| ]]
[[ευδοκιμεί στην περιοχή::Νομός Φωκίδος| ]]

[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Χανίων| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ρεθύμνης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ηρακλείου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Λασιθίου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κεφαλληνίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Λευκάδος| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κέρκυρας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ξάνθης| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κυκλάδων| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Μεσσηνίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Αττικής| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ευβοίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Αργολίδας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ηλείας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Κορινθίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Μεσσηνίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Μαγνησίας| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Ηρακλείου| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Χαλκιδικής| ]]
[[σχετίζεται γεωγραφικά με::Νομός Φωκίδος| ]]

[[Category:Φυτό_Μ]]
[[παράγει::Καρπός λωτού| ]]
[[πόσο αφορά σε γεωργό::30| ]]
[[πόσο αφορά σε γεωπόνο::20| ]]
[[Category:Λοιπά δέντρα]]

@@ Γραμμή 11: / Γραμμή 11: @@
 {{{top_heading|==}}}Τρόπος καρποφορίας{{{top_heading|==}}}
 Οι ξυλοφόροι και οι μικτοί [[Βοτανικά χαρακτηριστικά λωτού|οφθαλμοί]] εκπτύσσονται την άνοιξη (Απρίλιο). Ο ξυλοφόρος οφθαλμός δίνει βλαστό με ξυλοφόρους ή μικτούς καρποφόρους οφθαλμούς στις μασχάλες των φύλλων και ο μικτός καρποφόρος βλάστηση με ξυλοφόρους ή μικτούς καρποφόρους και άνθη στις μασχάλες των φύλλων, που θα εξελιχθούν σε [[Καρπός λωτού|καρπούς]]. Ήτοι ο [[Λωτός|λωτός]] καρποφορεί από μικτούς καρποφόρους οφθαλμούς πλάγια σε τρέχουσα βλάστηση. Η διαφοροποίηση των οφθαλμών του λωτού γίνεται το καλοκαίρι και οι πρώτες καταβολές άνθεων διαπιστώνονται κατά τον Ιούλιο μήνα. Ο λωτός μπαίνει σε αξιόλογη καρποφορία από τον 3ο-4ο χρόνο της ηλικίας του. Η παραγωγική ζωή του υπολογίζεται περίπου σε 40-50 χρόνια. <ref name="Ειδική δενδροκομία"/>
 {{{top_heading|==}}}Επικονίαση-Γονιμοποίηση{{{top_heading|==}}}
@@ Γραμμή 16: / Γραμμή 24: @@
 [[Επικονίαση-Γονιμοποίηση λωτού]]<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>
 {{{top_heading|==}}}Πολλαπλασιασμός{{{top_heading|==}}}
@@ Γραμμή 27: / Γραμμή 34: @@
 [[Υποκείμενα λωτού]]<ref name="Καλλιεργητική τεχνική και αξιοποίηση των καρπών του λωτού"/>
 {{{top_heading|==}}}Ποικιλίες{{{top_heading|==}}}

@@ Γραμμή 139: / Γραμμή 139: @@
 [[πόσο αφορά σε γεωργό::30| ]]
 [[πόσο αφορά σε γεωπόνο::20| ]]
 [[Category:Λοιπά δένδρα]]